Woonwagenbewoners
Wettelijk kader en interne diversiteit
Woonwagenbewoners vormen een specifieke doelgroep van het Vlaamse integratiebeleid. Het integratiedecreet definieert woonwagenbewoners als “personen die legaal in België verblijven en die wonen of woonden in een woonwagen als vermeld in artikel 2,33°, van het decreet van 15 juli 1997 houdende de Vlaamse Wooncode, of waarvan de ouders dat deden, met uitzondering van bewoners van campings of gebieden met weekendverblijven.”
Het woonwagenbeleid, integratiebeleid naar woonwagenbewoners, richt zich op traditionele woonwagenbewoners; Roms, Manoesjen of Voyageurs die naar traditie wonen of woonden in een woonwagen.
- Voyageurs zijn autochtone woonwagenbewoners die afstammen van gezinnen die hun inkomen verworven uit een trekkend bestaan;
- Roms zijn sinds het einde van de 19de eeuw via Oost-Europa naar West-Europa gemigreerd en zijn afkomstig uit India. Rom-woonwagenbewoners worden, ondanks hun gemeenschappelijke taal, onderscheiden van Roma. Rom-woonwagenbewoners wonen traditioneel in een woonwagen, Roma wonen in huizen en hebben een meer recente migratieachtergrond.
- Manoesjen vinden net als de Roms hun oorsprong in het India van meer dan duizend jaar geleden. Sinds de 15-de eeuw verblijven ze in Vlaanderen.
Cijfers
Volgens een telling van het Kruispunt Migratie-Integratie, wonen in Vlaanderen naar schatting 967 gezinnen traditionele woonwagenbewoners in woonwagens. Ongeveer 70% van de woonwagengezinnen is Voyageur, 22% Rom en 8% Manoesj.
De woonwagen
Woonwagenbewoners wonen traditioneel in een woonwagen. De woonwagen stelt en stelde woonwagenbewoners in staat om flexibel en mobiel in familiaal verband te leven. De reden van dit flexibel en mobiel leven verschilt van groep tot groep. Zo verwierven voyageurs dikwijls hun inkomen via de uitoefening van een trekkend beroep zoals seizoensarbeid, deur aan deur verkoop, stoelen matten, scharen slijpen, e.d.
Naast economische aspecten liggen voor vele woonwagenbewoners ook politieke, maatschappelijk en historische factoren aan de basis van deze mobiele woonvorm.
Door een stijgende industrialisering is er minder mogelijkheid tot uitoefening van trekkende beroepen in Vlaanderen. Toch blijft het familiaal, flexibel en mobiel wonen in een woonwagen voor woonwagenbewoners de meest geprefereerde woonvorm.
Rondtrekken?
De meeste Vlaamse woonwagenbewoners verblijven het grootste deel van het jaar op een residentiële standplaats. Vooral Rom-woonwagenbewoners trekken rond van voorjaar tot najaar. Een klein aantal woonwagenbewoners trekt het ganse jaar rond.
De grootste groep rondtrekkende woonwagenbewoners in Vlaanderen, ongeveer 90%, zijn geen Vlaamse woonwagenbewoners. Voornamelijk groepen Engelse, Ierse en Franse woonwagenbewoners trekken in het voorjaar en de zomermaanden door Vlaanderen.
Het specifieke beleid dat de Vlaamse Overheid voert naar woonwagenbewoners wordt het woonwagenbeleid genoemd.